Kiezers: Tussentijdse overstappers worden vaak beticht van "kiezersbedrog", omdat ze hun afspraak met kiezers breken. Kiezers reageren meestal negatief op afsplitsingen, vooral als deze gepaard gaan met interne conflicten. Bij de PVV-afsplitsing in 2026 bleef het vertrouwen in Wilders hoog, maar de afsplitsing zelf werd afgekeurd.
Politieke Loopbaan: De meeste afgescheiden Kamerleden blijven als zelfstandige verder, soms met de intentie een nieuwe partij op te richten. Slechts weinig nieuwe partijen winnen zetels bij de volgende verkiezingen. De meesten verdwijnen na één termijn.
Algemene Trends en Conclusies
Toename sinds 2020: Er is een duidelijke toename van Kamerleden die hun fractie verlaten, vooral om zich aan te sluiten bij een andere partij of een nieuwe partij op te richten.
Impact op Partijen: Afsplitsingen kunnen leiden tot interne onrust en soms tot een daling in de peilingen, maar de impact op de kiezer is vaak tijdelijk. Kiezers blijven meestal loyaal aan de oorspronkelijke partij, tenzij de afsplitsing leidt tot een nieuwe, aantrekkelijke politieke beweging.
Politieke Cultuur: Tussentijdse overstappers worden vaak bekritiseerd, maar het fenomeen is sinds 2000 steeds normaler geworden in de Nederlandse politiek.
Eerste Kamer: Afsplitsingen en Overstappers
Eerste Kamerleden stappen minder vaak tussentijds op dan Tweede Kamerleden. Als ze vertrekken, is dat meestal om persoonlijke redenen, gezondheid, of omdat ze een andere (hoge) functie aanvaarden, zoals minister of burgemeester. Conflicten binnen de fractie komen ook voor, maar zijn minder zichtbaar dan in de Tweede Kamer.
Opvolging: Tussentijds vertrokken leden worden opgevolgd door de eerstvolgende op de kandidatenlijst van de partij waar het vertrokken lid op stond.
