Verdeling ministersposten kabinet-Jetten 2026-2030

18 ministers 

waarvan:

7 minsters D66 

• Algemene Zaken - Rob Jetten  > premier
• Buitenlandse handel en Ontwikkelingssamenwerking - Sjoerd Sjoerdsma
• Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening - Elanor Boekholt-O’Sullivan
• Onderwijs, Cultuur en Wetenschap - Rianne Letschert
• Klimaat en Groene Groei - Stientje van Veldhoven
• Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur -  Jaimi van Essen
• Sociale Zaken en Werkgelegenheid - Hans Vijlbrief 

    https://d66.nl/nieuws/dit-zijn-onze-namen-voor-kabinet-jetten/

6 minsters VVD

• Justitie en Veiligheid - David van Weel 
• Financiën - Eelco Heinen
• Defensie - Dilan Yesilgöz  > vicepremier
• Infrastructuur en Waterstaat - Vincent Karremans
• Werk en Participatie - Thierry Aartsen
• Volksgezondheid, Welzijn en Sport - Sophie Hermans

                  https://www.vvd.nl/nieuws/

5 ministers CDA

• Buitenlandse Zaken - Tom Berendsen
• Asiel en Migratie - Bart van den Brink > vicepremier
• Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties - Pieter Heerma
• Langdurige Zorg, Jeugd en Sport - Mirjam Sterk
• Economische Zaken en Klimaat - Heleen Herbert

       https://www.cda.nl/mensen/?query=bewindspersonen

Verdeling staatssecretarissen kabinet-Jetten 2026-2030

10 staatssecretarissen

waarvan:

3 - D66

• Justitie en Veiligheid - Claudia van Bruggen
• Financiën - Nathalie van Berkel
• Economische Zaken - Willemijn Aerdts

3 - VVD

• Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties - Eric van der Burg
• Onderwijs - Judith Thielen 
• Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur - Silvio Erkens

3 - CDA

• Defensie  -  Derk Boswijk
• Infrastructuur en Waterstaat - Annet Bertram
• Klimaat en Groene Groei - Jo-Annes De Bat 

Neutraal

• Staatssecretaris Herstel Toeslagen - Sandra Palmen

Algemene Zaken  > Minister-president - D66

Rob Jetten 

https://nl.wikipedia.org/wiki/Rob_Jetten

Zware openstaande thema’s

• Regie bij een gefragmenteerd kabinet: coördinatie tussen inhoudelijk zware portefeuilles (klimaat, asiel, zorg) met uiteenlopende politieke logica’s.

• Parlementaire haalbaarheid: structureel werken met wisselende meerderheden; voorkomen van beleidsblokkades.

• Crisisregie & bestuurlijk vertrouwen: omgaan met maatschappelijke onrust (boeren, wonen, migratie) en herstel van vertrouwen in overheid na toeslagen- en stikstofcrisis.

• Interbestuurlijke spanning: afstemming met provincies/gemeenten die uitvoeringslasten dragen.

Buitenlandse handel en Ontwikkelingssamenwerking

Minister - D66

Sjoerd Sjoerdsma

https://nl.wikipedia.org/wiki/Sjoerd_Sjoerdsma

Zware openstaande thema’s

• Forse bezuinigingen op OS-budget: herprioritering zonder verlies internationale geloofwaardigheid.

• Koppeling handel–geopolitiek: strategische autonomie, kritieke grondstoffen, exportcontrole.

• Private sector & duurzaamheid: spanning tussen vergroening en concurrentiekracht.

• Maatschappelijk draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking onder druk.

Buitenlandse Zaken  > Minister van Buitenlandse Zaken - CDA

Tom Berendsen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Tom_Berendsen

Zware openstaande thema’s

• EU-positie Nederland: spanning tussen Europese integratie (klimaat, defensie, migratie) en binnenlandse politieke weerstand.

• Oekraïne / veiligheid Europa: diplomatieke inzet gekoppeld aan defensie-uitgaven en NAVO-verplichtingen.

• Handel vs. waarden: mensenrechten, Israël/Gaza, China-beleid.

• Capaciteitsdruk diplomatieke dienst: meer dossiers, beperkte ambtelijke slagkracht.

Justitie en Veiligheid   

Minister  - VVD   - 

David van Weel 

https://nl.wikipedia.org/wiki/David_van_Weel

Staatssecretaris 

(rechtsbescherming en gevangeniswezen) - D66

- Claudia van Bruggen

Zij studeerde rechten en forensische criminologie en volgde aanvullend onderwijs in penitentiair recht en een MBA Health.

Zware openstaande thema’s

• Overvolle strafrechtketen: cellentekort, capaciteitsproblemen OM en rechtspraak.

• Ondermijnende criminaliteit: drugs, cybercrime, witwassen.

• Politiecapaciteit: personeelstekorten vs. toenemende taken.

• Rechtsstatelijke spanning: veiligheid vs. privacy, demonstratierecht, digitale opsporing.

Minister van Asiel en Migratie - CDA 

Bart van den Brink  > vicepremier

https://nl.wikipedia.org/wiki/Bart_van_den_Brink

Zware openstaande thema’s

• Structurele opvangcrisis: noodopvang, spreidingswet, bestuurlijke weerstand gemeenten.

• Asielprocedures: lange doorlooptijden, IND-capaciteit.

• Arbeidsmigratie & asiel vermengd: beleidsscheiding in praktijk lastig uitvoerbaar.

• Europese afspraken (Migratiepact) vs. nationale politieke druk.

• Maatschappelijke polarisatie rond migratie.

Minister Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties - CDA

Pieter Heerma

https://nl.wikipedia.org/wiki/Pieter_Heerma

Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken (koninkrijksrelaties en slagvaardige overheid) - VVD

Eric van der Burg

https://nl.wikipedia.org/wiki/Eric_van_der_Burg

Zware openstaande thema’s

• Bestuurlijke uitvoeringskracht: gemeenten overbelast (wonen, zorg, asiel).

• Ambtelijke vernieuwing & ICT-achterstanden.

• Verkiezings- en democratische weerbaarheid: desinformatie, digitale dreigingen.

• Koninkrijksrelaties: armoede, governance en herstel na crises in Caribisch Nederland.

Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening - D66

Elanor Boekholt-O’Sullivan

https://nl.wikipedia.org/wiki/Elanor_Boekholt-O'Sullivan

Zware openstaande thema’s

• Woningbouwdoelstelling vs. stikstof, netcongestie en bezwaarprocedures.

• Betaalbaarheid: middenhuur, starters, scheefgroei koopmarkt.

• Regie op ruimte: conflicterende claims (wonen, natuur, energie, landbouw).

• Gemeentelijke uitvoeringscapaciteit zwaar onder druk.

Minister van Infrastructuur en Waterstaat - VVD

Vincent Karremans

https://nl.wikipedia.org/wiki/Vincent_Karremans

Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat - CDA

Annet Bertram

https://www.parlement.com/biografie/mr-drs-awh-annet-bertram

Na een lange carrière in de ambtelijke top stapt zij nu zelf naar de voorgrond.

Zware openstaande thema’s

• Onderhoudsachterstand infrastructuur (bruggen, sluizen, wegen).

• Waterveiligheid & klimaatadaptatie.

• Mobiliteitstransitie: betaalbaarheid OV, elektrificatie.

• Vergunningverlening vertraagd door stikstof en rechtspraak.

Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap - D66

Rianne Letschert

https://nl.wikipedia.org/wiki/Rianne_Letschert

https://www.parlement.com/biografie/rm-rianne-letschert

Staatssecretaris van Onderwijs - VVD

Judith Thielen 

https://nl.wikipedia.org/wiki/Judith_Tielen

Zware openstaande thema’s

• Lerarentekort (primair, voortgezet, mbo).

• Kwaliteitsverschillen en kansenongelijkheid.

• Internationalisering hoger onderwijs: Engels aanbod, numerus fixus, huisvesting.

• Wetenschapsfinanciering en kennisveiligheid.

• Cultuursector: kwetsbaar na jaren crisisfinanciering.

Minister van Financiën - VVD  -

Eelco Heinen 

https://nl.wikipedia.org/wiki/Eelco_Heinen

Staatssecretaris van Financiën - D66
Nathalie van Berkel

https://nl.wikipedia.org/wiki/Nathalie_van_Berkel

Zware openstaande thema’s

• Houdbaarheid overheidsfinanciën bij stijgende zorg- en defensie-uitgaven.

• Belastingstelsel: box 3, vermogensongelijkheid, uitvoerbaarheid Belastingdienst.

• Toeslagenherstel: langdurige dossiers, juridisering, menselijk maat.

• EU-begrotingsregels opnieuw scherper toegepast.

Staatssecretaris Herstel Toeslagen

- Sandra Palmen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Sandra_Palmen

Minister van Defensie -VVD 

Dilan Yesilgöz  > vicepremier

https://nl.wikipedia.org/wiki/Dilan_Ye%C5%9Filg%C3%B6z

Staatssecretaris van Defensie - CDA 

Derk Boswijk

https://nl.wikipedia.org/wiki/Derk_Boswijk

Zware openstaande thema’s

• Opschaling krijgsmacht: personeel, materieel, infrastructuur.

• 3%+ BBP norm: structurele financiering vs. andere begrotingsclaims.

• Ruimtegebruik: oefenterreinen, maatschappelijk verzet.

• Internationale interoperabiliteit binnen NAVO en EU.

 Minister van Economische Zaken en Klimaat - CDA

Heleen Herbert

Directeur strategie / CCO & CHRO Heijmans bouwbedrijf

Staatssecretaris van Economische Zaken (digitale economie en soevereiniteit) - D66

Willemijn Aerdts

https://nl.wikipedia.org/wiki/Willemijn_Aerdts

Zware openstaande thema’s

• Concurrentiekracht industrie vs. klimaatdoelen.

• Netcongestie als rem op groei en woningbouw.

• Innovatie & strategische sectoren (chips, AI, energie).

• Staatssteun & EU-kaders.

Minister van Klimaat en Groene Groei - D66

Stientje van Veldhoven

https://nl.wikipedia.org/wiki/Stientje_van_Veldhoven

Staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei - CDA

Jo-Annes De Bat 

https://nl.wikipedia.org/wiki/Jo-Annes_de_Bat

Zware openstaande thema’s

• Uitvoering klimaatdoelen 2030 onder tijdsdruk.

• Verdeling kosten energietransitie (burgers vs. bedrijven).

• Politiek draagvlak bij stijgende energieprijzen.

• Samenloop met landbouw, wonen en industrie.

Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur - D66

- Jaimi van Essen

https://www.deventer.nl/bestuur-en-organisatie/college-van-burgemeester-en-wethouders/college-van-bw/wethouder-jaimi-van-essen

Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur - VVD 

- Silvio Erkens

https://nl.wikipedia.org/wiki/Silvio_Erkens

Zware openstaande thema’s

• Stikstofimpasse: juridische verplichtingen vs. politieke realiteit.

• Toekomst landbouwmodel: krimp, innovatie of omschakeling.

• Boerenprotesten en maatschappelijk vertrouwen.

• Natuurherstel en EU-compliance.

Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid - D66

Hans Vijlbrief 

https://nl.wikipedia.org/wiki/Hans_Vijlbrief

Vijlbrief zal de voorgenomen ingrepen in de werkloosheidswet, de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en de ouderdomswet AOW door het parlement moeten zien te loodsen

Minister van Werk en Participatie - VVD

Thierry Aartsen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Thierry_Aartsen

Zware openstaande thema’s

• Arbeidsmarktkrapte vs. productiviteit.

• Hervorming sociale zekerheid.

• Flexwerk en zzp-problematiek.

• Koopkracht en armoede bij inflatie-effecten.

Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport - VVD

Sophie Hermans

https://nl.wikipedia.org/wiki/Sophie_Hermans

Zware openstaande thema’s

• Exploderende zorgkosten.

• Personeelstekorten in zorg en welzijn.

• Preventiebeleid vs. acute zorgdruk.

• Sport en gezondheid onder financiële druk.

Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport - CDA

Mirjam Sterk

https://nl.wikipedia.org/wiki/Mirjam_Sterk

Zware openstaande thema’s

• Jeugdzorgcrisis: wachtlijsten, kosten, verantwoordelijkheidsverdeling.

• Vergrijzing & Wlz-kosten.

• Gemeentelijke financieringsproblemen.

• Toegang en kwaliteit langdurige zorg.

Hieronder een gestructureerd en gedetailleerd overzicht uit van de zware openstaande thema’s per departement waar de ministers én staatssecretarissen in het kabinet-Jetten (2026-2030) direct mee geconfronteerd worden. 

Overkoepelende rode draden (kabinet-breed)

• ❗ Uitvoerbaarheid is het kernprobleem (niet visie, maar capaciteit).

• ❗ Financiële schaarste dwingt tot harde keuzes.

• ❗ Juridisering van beleid (stikstof, toeslagen, asiel).

• ❗ Politiek draagvlak buiten de coalitie is structureel noodzakelijk.

1. Algemene Zaken (AZ) – minister-president Rob Jetten

Zware openstaande thema’s

• Regie bij een gefragmenteerd kabinet: coördinatie tussen inhoudelijk zware portefeuilles (klimaat, asiel, zorg) met uiteenlopende politieke logica’s.

• Parlementaire haalbaarheid: structureel werken met wisselende meerderheden; voorkomen van beleidsblokkades.

• Crisisregie & bestuurlijk vertrouwen: omgaan met maatschappelijke onrust (boeren, wonen, migratie) en herstel van vertrouwen in overheid na toeslagen- en stikstofcrisis.

• Interbestuurlijke spanning: afstemming met provincies/gemeenten die uitvoeringslasten dragen.

2. Buitenlandse Zaken (BZ)

Zware openstaande thema’s

• EU-positie Nederland: spanning tussen Europese integratie (klimaat, defensie, migratie) en binnenlandse politieke weerstand.

• Oekraïne / veiligheid Europa: diplomatieke inzet gekoppeld aan defensie-uitgaven en NAVO-verplichtingen.

• Handel vs. waarden: mensenrechten, Israël/Gaza, China-beleid.

• Capaciteitsdruk diplomatieke dienst: meer dossiers, beperkte ambtelijke slagkracht.

3. Buitenlandse Handel & Ontwikkelingssamenwerking (BHOS)

Zware openstaande thema’s

• Forse bezuinigingen op OS-budget: herprioritering zonder verlies internationale geloofwaardigheid.

• Koppeling handel–geopolitiek: strategische autonomie, kritieke grondstoffen, exportcontrole.

• Private sector & duurzaamheid: spanning tussen vergroening en concurrentiekracht.

• Maatschappelijk draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking onder druk.

4. Justitie en Veiligheid (JenV)

Zware openstaande thema’s

• Overvolle strafrechtketen: cellentekort, capaciteitsproblemen OM en rechtspraak.

• Ondermijnende criminaliteit: drugs, cybercrime, witwassen.

• Politiecapaciteit: personeelstekorten vs. toenemende taken.

• Rechtsstatelijke spanning: veiligheid vs. privacy, demonstratierecht, digitale opsporing.

5. Asiel en Migratie (nieuw apart departement)

Zware openstaande thema’s

• Structurele opvangcrisis: noodopvang, spreidingswet, bestuurlijke weerstand gemeenten.

• Asielprocedures: lange doorlooptijden, IND-capaciteit.

• Arbeidsmigratie & asiel vermengd: beleidsscheiding in praktijk lastig uitvoerbaar.

• Europese afspraken (Migratiepact) vs. nationale politieke druk.

• Maatschappelijke polarisatie rond migratie.

6. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)

Zware openstaande thema’s

• Bestuurlijke uitvoeringskracht: gemeenten overbelast (wonen, zorg, asiel).

• Ambtelijke vernieuwing & ICT-achterstanden.

• Verkiezings- en democratische weerbaarheid: desinformatie, digitale dreigingen.

• Koninkrijksrelaties: armoede, governance en herstel na crises in Caribisch Nederland.

7. Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO)

Zware openstaande thema’s

• Woningbouwdoelstelling vs. stikstof, netcongestie en bezwaarprocedures.

• Betaalbaarheid: middenhuur, starters, scheefgroei koopmarkt.

• Regie op ruimte: conflicterende claims (wonen, natuur, energie, landbouw).

• Gemeentelijke uitvoeringscapaciteit zwaar onder druk.

8. Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)

Zware openstaande thema’s

• Lerarentekort (primair, voortgezet, mbo).

• Kwaliteitsverschillen en kansenongelijkheid.

• Internationalisering hoger onderwijs: Engels aanbod, numerus fixus, huisvesting.

• Wetenschapsfinanciering en kennisveiligheid.

• Cultuursector: kwetsbaar na jaren crisisfinanciering.

9. Financiën

Zware openstaande thema’s

• Houdbaarheid overheidsfinanciën bij stijgende zorg- en defensie-uitgaven.

• Belastingstelsel: box 3, vermogensongelijkheid, uitvoerbaarheid Belastingdienst.

• Toeslagenherstel: langdurige dossiers, juridisering, menselijk maat.

• EU-begrotingsregels opnieuw scherper toegepast.

10. Defensie

Zware openstaande thema’s

• Opschaling krijgsmacht: personeel, materieel, infrastructuur.

• 3%+ BBP norm: structurele financiering vs. andere begrotingsclaims.

• Ruimtegebruik: oefenterreinen, maatschappelijk verzet.

• Internationale interoperabiliteit binnen NAVO en EU.

11. Infrastructuur en Waterstaat (I&W)

Zware openstaande thema’s

• Onderhoudsachterstand infrastructuur (bruggen, sluizen, wegen).

• Waterveiligheid & klimaatadaptatie.

• Mobiliteitstransitie: betaalbaarheid OV, elektrificatie.

• Vergunningverlening vertraagd door stikstof en rechtspraak.

12. Economische Zaken en Klimaat (EZK)

Zware openstaande thema’s

• Concurrentiekracht industrie vs. klimaatdoelen.

• Netcongestie als rem op groei en woningbouw.

• Innovatie & strategische sectoren (chips, AI, energie).

• Staatssteun & EU-kaders.

13. Klimaat en Groene Groei (nieuw zwaar departement)

Zware openstaande thema’s

• Uitvoering klimaatdoelen 2030 onder tijdsdruk.

• Verdeling kosten energietransitie (burgers vs. bedrijven).

• Politiek draagvlak bij stijgende energieprijzen.

• Samenloop met landbouw, wonen en industrie.

14. Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN)

Zware openstaande thema’s

• Stikstofimpasse: juridische verplichtingen vs. politieke realiteit.

• Toekomst landbouwmodel: krimp, innovatie of omschakeling.

• Boerenprotesten en maatschappelijk vertrouwen.

• Natuurherstel en EU-compliance.

15. Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)

Zware openstaande thema’s

• Arbeidsmarktkrapte vs. productiviteit.

• Hervorming sociale zekerheid.

• Flexwerk en zzp-problematiek.

• Koopkracht en armoede bij inflatie-effecten.

16. Werk en Participatie

Zware openstaande thema’s

• Mismatch arbeidsmarkt (opleiding ↔ vraag).

• Participatie kwetsbare groepen.

• Regionale verschillen in werkgelegenheid.

• Samenloop met migratiebeleid.

17. Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)

Zware openstaande thema’s

• Exploderende zorgkosten.

• Personeelstekorten in zorg en welzijn.

• Preventiebeleid vs. acute zorgdruk.

• Sport en gezondheid onder financiële druk.

18. Langdurige Zorg, Jeugd en Sport (nieuw afgesplitst)

Zware openstaande thema’s

• Jeugdzorgcrisis: wachtlijsten, kosten, verantwoordelijkheidsverdeling.

• Vergrijzing & Wlz-kosten.

• Gemeentelijke financieringsproblemen.

• Toegang en kwaliteit langdurige zorg.

🔢 Nieuw Kamerlandschap (relevant voor dit kabinet)

Relevante uitgangspunten

• ❌ NSC is niet meer aanwezig → geen institutionele “brugpartij” meer op rechts-midden.

• ➕ 50PLUS terug in de Kamer → sociaal-economisch links, cultureel gematigd, sterk op zorg & koopkracht.

• ➗ Groep Markuszower (7 zetels):

  • hard rechts op migratie & veiligheid

  • minder partijdiscipline dan PVV

  • pragmatischer op koopkracht en ouderen

➡️ Gevolg:
Het kabinet is nog afhankelijker van links-progressieve steun, maar krijgt meer fragmentatie aan de rechterzijde, wat soms ad-hoc steun mogelijk maakt.

🔴 Geactualiseerde risicotabel

DossierKans op Kamercrisis

Asiel & Migratie🔥🔥🔥🔥🔥

Stikstof & Landbouw🔥🔥🔥🔥

Klimaat & Energie🔥🔥🔥

Zorg & Jeugd🔥🔥🔥

Financiën🔥🔥

Wonen🔥🔥

Defensie🔥

Bestuur🔥

🎯 Strategische conclusie (zonder NSC)

• Links-progressieve steun is structureel noodzakelijk

• 50PLUS wordt een stille sleutelpartij, vooral bij zorg, wonen en koopkracht

• Groep Markuszower vergroot instabiliteit rechts, maar kan incidenteel steun geven

• Het kabinet kan alleen overleven via voorspelbare Kamerallianties, niet via incidentenpolitiek

1. Asiel & Migratie

(Asiel & Migratie / JenV)

🔥 Kernconflict

• Spreidingswet

• Instroombeperking

• EU-Migratiepact

• Gemeentelijke opvang

⚔️ Nieuwe Kamerverhoudingen

Fel tegen

• PVV

• Groep Markuszower (7)

• FvD

• JA21

• BBB

Voorzichtig / verdeeld

• VVD (orde vs. uitvoerbaarheid)

• CDA (gemeentebelang)

Potentiële steun

• GroenLinks-PvdA

• SP

• Volt

• 50PLUS (mits humane opvang + bescherming ouderenvoorzieningen)

🧮 Meerderheidsroutes

• Centrum-links blok is nu de enige stabiele route
  → D66-VVD-CDA + GL-PvdA + Volt + SP (+ vaak 50PLUS)

⚠️ Politiek risico

🔥🔥🔥🔥🔥
Zónder NSC is er geen rechtsstatelijk compromisanker. Elke asielcrisis wordt direct een Kamercrisis.

2. Stikstof & Landbouw

(LVVN / VRO)

🔥 Kernconflict

• Krimp veestapel

• Juridische stikstofreductie

• Bouw & infrastructuur

⚔️ Nieuwe Kamerverhoudingen

Fel tegen

• BBB

• PVV

• Groep Markuszower

• SGP

• JA21

Intern gevoelig

• CDA

• VVD

Steun

• GroenLinks-PvdA

• Volt

• PvdD

• 50PLUS (mits regionale compensatie)

🧮 Meerderheidsroutes

• Groen-sociaal blok

• Juridische noodzaak (RvS) als afdwingmechanisme

⚠️ Politiek risico

🔥🔥🔥🔥
Zonder NSC verschuift het conflict scherper ideologisch → CDA staat structureel onder druk.

3. Klimaat & Groene Groei

(Klimaat / EZK)

🔥 Kernconflict

• CO₂-heffingen

• Energieprijzen

• Netcongestie

⚔️ Nieuwe Kamerverhoudingen

Tegen

• PVV

• Groep Markuszower

• BBB

• JA21

• FvD

Voorwaardelijk

• VVD

• CDA

Steun

• GL-PvdA

• Volt

• PvdD

• 50PLUS (bij koopkrachtbescherming)

🧮 Meerderheidsroutes

• Progressieve + ouderenroute

• Klimaat + compensatiepakketten

⚠️ Politiek risico

🔥🔥🔥
Betaalbaarheid wordt doorslaggevend frame.

4. Woningbouw & Ruimtelijke Ordening

(VRO / I&W)

🔥 Kernconflict

• Huurregulering

• Versnelling procedures

• Ruimteclaims

⚔️ Nieuwe Kamerverhoudingen

Tegen regulering

• JA21

• FvD

• delen VVD

Tegen ruimtelijke ingrepen

• BBB

• SGP

Steun

• GL-PvdA

• SP

• Volt

• PvdD

• 50PLUS (seniorenwoningen!)

🧮 Meerderheidsroutes

• Sociaal-stedelijk blok

• Ouderenhuisvesting als hefboom

⚠️ Politiek risico

🔥🔥
Politiek beheersbaar, uitvoering blijft kwetsbaar.

5. Zorg & Jeugd

(VWS / Langdurige Zorg, Jeugd en Sport)

🔥 Kernconflict

• Kostenbeheersing

• Jeugdzorgfinanciering

• Personeelstekorten

⚔️ Nieuwe Kamerverhoudingen

Fel tegen bezuinigingen

• SP

• GL-PvdA

• 50PLUS

• PvdD

Voor kostenbeheersing

• VVD

• CDA

Rechts verdeeld

• Groep Markuszower soms steunend bij ouderenzorg

🧮 Meerderheidsroutes

• Brede zorgmeerderheden mogelijk

• 50PLUS wordt sleutelpartij

⚠️ Politiek risico

🔥🔥🔥
Geen snelle winsten, wel veel Kamerdruk.

6. Financiën & Belastingen

(Financiën)

🔥 Kernconflict

• Box 3

• Lastenverdeling

• EU-regels

⚔️ Nieuwe Kamerverhoudingen

Tegen lastenverzwaring

• VVD-rechterflank

• JA21

• PVV

• Groep Markuszower

Tegen bezuinigingen

• GL-PvdA

• SP

• 50PLUS

🧮 Meerderheidsroutes

• Ad-hoc meerderheden per maatregel

• Ouderen ontzien = cruciaal

⚠️ Politiek risico

🔥🔥
Zelden fataal, maar structureel traag.

7. Defensie & Buitenlandse Veiligheid

(Defensie / BZ)

🔥 Kernconflict

• 3%+ BBP

• Oekraïne

• Ruimtegebruik

⚔️ Kamerverhoudingen

Brede steun

• VVD

• D66

• CDA

• GL-PvdA

• Volt

• deels Groep Markuszower

⚠️ Politiek risico

🔥
Meest stabiele dossier.

8. Bestuur, Rechtsstaat & Uitvoering

(AZ / BZK)

🔥 Kernconflict

• Uitvoeringscapaciteit

• Digitalisering

• vertrouwen overheid

⚔️ Kamerverhoudingen

• Breed gedragen

• Kritisch toezicht door SP, GL-PvdA, 50PLUS

⚠️ Politiek risico

🔥
Laag conflict, hoge verwachtingen.

9. EXTRA DOSSIER

Herstel Toeslagen

Staatssecretaris Herstel Toeslagen: Sandra Palmen (partij-onafhankelijk / neutraal)

🔥 Kern van het dossier

• Afhandeling toeslagenaffaire (kinderopvangtoeslag)

• Financieel herstel, schuldenkwijtschelding, psychosociaal herstel

• Juridisering en vastgelopen uitvoering

• Vertrouwen van gedupeerden in overheid vrijwel nihil

➡️ Dit dossier is niet meer beleidsmatig, maar moreel, juridisch en symbolisch.

⚠️ Zware openstaande problemen (inhoudelijk)

1. Extreem trage afhandeling

   • Nog tienduizenden dossiers niet afgerond

   • Complexe maatwerkafhandeling blijft vastlopen

2. Escalerende kosten

   • Open-eind-regeling → miljardenoverschrijding

   • Onzekerheid over einddatum hersteloperatie

3. Juridische stapeling

   • Bezwaar, beroep, schadeclaims, civiele procedures

   • Rechter dwingt steeds vaker ruimhartiger compensatie af

4. Menselijke schade

   • Psychische problematiek, armoede, verlies vertrouwen

   • Media-aandacht blijft hoog en emotioneel

5. Ambtelijke uitvoeringscrisis

   • Belastingdienst/UHT structureel overbelast

   • Hoge uitstroom personeel, lage consistentie beslissingen

⚔️ Kamerverhoudingen (geactualiseerd)

Structureel kritisch / controlerend

• SP (hardst op menselijk herstel)

• GroenLinks-PvdA

• 50PLUS (veel gedupeerden in doelgroep)

• Volt

• PvdD

Politiek voorzichtig, maar gevoelig

• CDA (bestuurlijke verantwoordelijkheid verleden)

• VVD (kosten, precedentwerking)

Rechts-populistisch frame

• PVV

• Groep Markuszower

• FvD

➡️ Zij gebruiken het dossier primair om falende overheid te framen, niet om constructief mee te werken.

🧮 Meerderheidsroutes in een 66-zetels kabinet

✔️ De facto realiteit

Herstel Toeslagen kent structureel Kamermeerderheden voor:

• ruimhartiger compensatie

• versnelling

• menselijke maat

👉 Maar geen meerderheid voor beheersing of afsluiting.

Praktische meerderheidsroute

• D66 – CDA – VVD

  • GL-PvdA

  • SP

  • 50PLUS
    (+ Volt)

➡️ Zeer brede steun, maar alleen voor méér, nooit voor “genoeg”.

⚠️ Politieke spanningen voor kabinet-Jetten

1. Botsing met Financiën

• Behoefte aan kostenbeheersing

• Onmogelijk zonder Kamermeerderheid te verliezen

2. Botsing met uitvoerbaarheid

• Kamer wil snelheid + maatwerk

• Uitvoering kan dit structureel niet leveren

3. Aansprakelijkheidsvraag

• Steeds meer druk richting:

  • persoonlijke excuses

  • erkenning staatsfalen

  • institutionele verantwoordelijkheid

🔥 Risicoprofiel

AspectRisico

Kamerconflict🔥🔥🔥🔥

Media-aandacht🔥🔥🔥🔥🔥

Juridische druk🔥🔥🔥🔥

Kabinetsval🔥🔥

➡️ Niet waarschijnlijk als directe valoorzaak,
➡️ wel structureel reputatie-ondermijnend voor het kabinet.

🎯 Specifieke positie Sandra Palmen

Politiek voordeel

• Neutraal profiel → hoge geloofwaardigheid

• Continuïteit → geen “nieuwe start”-illusie

• Groot persoonlijk vertrouwen in Kamer

Politiek nadeel

• Wordt symbool van falende voortgang

• Beschermt kabinet, maar slijt zelf politiek kapitaal

• Kan op termijn “menselijk schild” worden

🧠 Strategisch advies voor kabinet-Jetten

1. Depolitiseer het dossier expliciet

   • Jaarlijkse “herstelwet”

   • Kamer vooraf meenemen in uitvoeringsgrenzen

2. Zet Palmen expliciet boven partijen

   • AZ + BZK zichtbaar achter haar positioneren

3. Durf eindigheid te agenderen

   • Zonder eindpad blijft dossier kabinetsbreed etteren

4. Communiceer falen, niet alleen voortgang

   • Eerlijkheid voorkomt escalatie beter dan optimisme