Dit wordt een van de leukste afleveringen van de serie. Het uitgangspunt is namelijk niet de hoogste boetes, maar de feitcodes die zo zelden voorkomen dat veel agenten ze nauwelijks ooit uitschrijven. Het Feitenboekje bevat duizenden feitcodes, waarvan een groot deel alleen in zeer specifieke situaties wordt gebruikt.

Voor de podcast zou ik deze aflevering als volgt opbouwen.

Aflevering 2

"De boetes die zelfs de politie bijna nooit uitschrijft"

Intro

"Nederland kent duizenden verschillende overtredingen. Sommige schrijft de politie dagelijks uit. Maar er zijn ook feitcodes waarvan een agent na dertig dienstjaren zegt: 'Die heb ik misschien één keer gebruikt.' Vandaag duiken we in die verborgen wereld."

1. De vergeten aanhanger

Feitcode K 028 d

Overtreding
Een zware aanhangwagen (meer dan 3.500 kg) op de openbare weg laten staan zonder geldig kenteken.

Boete
€470.

Waarom bijzonder?

De meeste Nederlanders zullen nooit een dergelijke aanhanger bezitten. Daarom is dit een feitcode die maar zelden voorkomt.

2. De onzichtbare aanhanger

Feitcode K 030 b

Overtreding

Kenteken van een aanhangwagen niet goed zichtbaar.

Boete

€190.

Podcastvraag

Hoe vaak kijkt u eigenlijk naar het kenteken van uw caravan voordat u vertrekt?

3. De vergeten APK van een zware vrachtwagen

Feitcode K 046 b

Overtreding

APK verlopen van een voertuig boven 3.500 kg.

Boete

€500.

Waarom bijzonder?

Alleen een kleine groep beroepschauffeurs en bedrijven krijgt hiermee te maken.

4. De auto die officieel niet meer mag rijden

Feitcode K 048 b

Overtreding

Rijden terwijl de RDW heeft bepaald dat het voertuig niet meer op de weg mag komen.

Boete

€470.

5. Rijbewijs langer dan één jaar verlopen

Feitcode K 060 f

Overtreding

Rijden met een rijbewijs dat al langer dan één jaar verlopen is.

Boete

€430.

Veel mensen denken dat een verlopen rijbewijs alleen administratief ongemak oplevert, maar na langere tijd wordt het een serieuze overtreding.

6. Rijden met een als vermist opgegeven rijbewijs

Feitcode K 060 i

Overtreding

Rijden met een rijbewijs dat eerder als vermist of gestolen is opgegeven.

Boete

€170.

Dit is typisch een situatie die slechts incidenteel voorkomt.

7. Het rijbewijs nooit opgehaald

Feitcode K 060 j

Overtreding

Rijden met een rijbewijs dat nooit binnen de gestelde termijn is afgehaald.

Boete

€170.

Een feitcode waar de meeste mensen nog nooit van hebben gehoord.

8. Ongeldig kentekenbewijs niet inleveren

Feitcode K 035

Overtreding

Een ongeldig verklaard kentekenbewijs niet tijdig inleveren bij de RDW.

Boete

€320.

9. Bromfiets zonder ooit een kenteken te hebben gekregen

Feitcode K 027 d

Boete

€320.

10. Zware aanhanger zonder ooit geregistreerd kenteken

Feitcode K 028 c

Boete

€470.

Mijn advies voor deze aflevering

Voor de podcast zou ik niet alleen de overtredingen bespreken, maar ook steeds de vraag stellen:

"Hoe groot is de kans dat een agent deze boete ooit uitschrijft?"

Dat levert leuke gesprekken op en maakt de luisteraar nieuwsgierig.

Mijn voorstel voor het vervolg

Ik kan het volledige Feitenboekje 2026 (ruim 700 pagina's) systematisch doorzoeken en een Top 100 van de zeldzaamste, vreemdste en meest verrassende feitcodes samenstellen. Daarbij let ik niet alleen op het boetebedrag, maar vooral op overtredingen waarvan veel mensen – en soms zelfs politiemensen – nauwelijks weten dat ze bestaan. Per feitcode maak ik vervolgens een achtergrondverhaal, praktijkvoorbeeld en podcastscript. Dat zou een unieke serie opleveren die zich duidelijk onderscheidt van bestaande podcasts.

Aflevering 3 kan één van de meest verrassende afleveringen worden. De meeste Nederlanders weten niet dat "Verkeer te Water" in het OM-feitenboek een compleet eigen hoofdstuk vormt met honderden feitcodes voor pleziervaart, snelle motorboten, jetski's, beroepsvaart en de binnenvaart.

PODCAST

DE NEDERLANDSE BOETEFABRIEK

Seizoen 1 – Aflevering 3

"Waterpolitie – De boetes waarvan bijna niemand weet dat ze bestaan"

Opening

"Nederland is een waterland.

We hebben meer dan 6.000 kilometer bevaarbare vaarwegen.

Tienduizenden plezierboten.

Honderden jachthavens.

En toch weten de meeste Nederlanders nauwelijks welke regels er op het water gelden.

Vandaag ontdekken we een verborgen wereld vol opmerkelijke boetes."

1. Zonder klein vaarbewijs varen

Feitcode W300 c

Overtreding

Varen zonder het vereiste Klein Vaarbewijs I.

Boete

Vanaf €430 (afhankelijk van de categorie).

Podcastvraag

"Hoeveel mensen huren in de zomer een snelle boot zonder te weten dat een vaarbewijs verplicht is?"

2. Geen Klein Vaarbewijs II

Feitcode W300 d

Voor bepaalde grotere wateren is Klein Vaarbewijs II verplicht.

Boete eveneens oplopend tot honderden euro's.

3. Vergeten documenten aan boord

Feitcodes W310 a t/m W310 e

Overtreding

Op eerste verzoek de verplichte documenten niet kunnen tonen.

Afhankelijk van het aantal ontbrekende documenten.

Leuke vraag

"Heeft u eigenlijk alle papieren aan boord?"

4. Geen reddingsvest

Feitcodes W320 a t/m d

Bij bedrijfsmatig vervoer.

Bijvoorbeeld:

• tijdens het aan boord gaan
• werkzaamheden buiten boord
• verblijf in een bijboot

Boetes lopen op tot €290 per overtreding.

5. Ook op een gewoon schip

Feitcodes W321 a t/m d

Ook op andere schepen gelden vergelijkbare regels voor het dragen van een reddingsvest in risicovolle situaties.

6. Snelle motorboot

Geen reddingsvesten voor alle opvarenden

Feitcodes W501 a t/m e

Per ontbrekend reddingsvest stijgt de boete.

Dat weten verrassend weinig eigenaren van snelle motorboten en waterscooters.

7. Staand varen zonder reddingsvest

Feitcode W516

Een bestuurder van een snelle motorboot die staand vaart zonder reddingsvest.

Een klassieke controle van de waterpolitie.

8. Zonder dodemanskoord varen

Feitcode W518

Misschien wel één van de belangrijkste veiligheidsregels.

De dodemansknop stopt direct de motor wanneer de bestuurder overboord valt.

Veel recreatievaarders vergeten hem.

9. Waterskiën waar het verboden is

Feitcode W528

Niet overal mag worden gewaterskied.

Op sommige vaarwegen is dat volledig verboden.

10. Gevaarlijk varen

Feitcode W529 a

Als bestuurder van een snelle motorboot gevaar of hinder veroorzaken.

Hieronder vallen bijvoorbeeld:

• veel te dicht langs andere boten varen;
• grote hekgolven veroorzaken;
• gevaarlijk inhalen.

11. Waterskiër veroorzaakt gevaar

Feitcode W529 b

Ook de waterskiër zelf kan worden beboet.

Dat weten maar weinig mensen.

12. Waterskiën zonder uitkijk

Feitcode W530

Bij waterskiën moet behalve de bestuurder ook een tweede persoon als uitkijk aanwezig zijn.

Geen uitkijk?

Dan volgt een boete.

13. Te hard varen

Feitcodes W065 a t/m f

Overschrijding van de maximumsnelheid met:

• tot 6 km/u;
• 6–15 km/u;
• 15–25 km/u;
• 25–35 km/u;
• 35–45 km/u;
• meer dan 45 km/u.

Ook op het water bestaan dus "snelheidsboetes".

Verrassend weetje

Tijdens gezamenlijke controles van Rijkswaterstaat en de politie in de Biesbosch en rond Dordrecht werden in één weekend 289 vaartuigen gecontroleerd, waarbij 46 processen-verbaal werden opgemaakt en 59 waarschuwingen werden gegeven. Er werd onder andere gecontroleerd op vaarbewijzen, reddingsvesten, brandblussers en het gebruik van het dodemanskoord.

Rubriek "Raad de Boete"

"Een eigenaar van een snelle motorboot heeft voor drie van zijn vier opvarenden een reddingsvest aan boord. Eén reddingsvest ontbreekt. De waterpolitie controleert de boot.

Welke feitcode hoort hierbij... en hoeveel kost deze overtreding?"

Antwoord in de volgende aflevering.

Idee voor een extra serie

Ik denk dat "Waterpolitie" zo'n rijk onderwerp is dat het zelfs een eigen miniserie van 8 tot 10 afleveringen kan vullen. Naast de OM-feitcodes kunnen we daarin ook waargebeurde reddingsacties, bijzondere controles, praktijkvoorbeelden van de KNRM, de Waterpolitie en Rijkswaterstaat verwerken. Dat maakt de serie niet alleen informatief, maar ook spannend en zeer herkenbaar voor iedereen die graag het water op gaat.

Voor deze aflevering is het belangrijk om één onderscheid heel duidelijk te maken. Een fatbike is in de wet geen aparte voertuigcategorie. Als een fatbike voldoet aan de regels voor een elektrische fiets (maximaal 250 W, trapondersteuning tot 25 km/u en geen gashendel boven 6 km/u), gelden dezelfde regels als voor een gewone e-bike. Wordt de fatbike opgevoerd of voorzien van een gashendel, dan kan deze juridisch als bromfiets of ander motorrijtuig worden aangemerkt, met heel andere verplichtingen.

Daarom zou ik deze aflevering niet alleen over "fatbikes" maken, maar over "De waarheid achter de fatbike".

DE NEDERLANDSE BOETEFABRIEK

Seizoen 1 – Aflevering 4

Fatbikes – Wanneer wordt een fiets ineens een bromfiets?

Opening

"Hij ziet eruit als een gewone fiets.

Maar één druk op de verkeerde knop…

en ineens gelden er heel andere regels.

In deze aflevering onderzoeken we wanneer een fatbike nog een gewone elektrische fiets is… en wanneer de boetes snel kunnen oplopen."

1. De opgevoerde fatbike

Feitcode K 024

Overtreding

Een voertuig besturen waarvan de wettelijk toegestane maximumconstructiesnelheid is overschreden.

Deze feitcode wordt gebruikt wanneer een opgevoerde e-bike of fatbike juridisch als bromfiets wordt beoordeeld en de constructiesnelheid niet meer aan de eisen voldoet.

Podcastvraag

"Wanneer is een fatbike eigenlijk geen fiets meer?"

2. Trapondersteuning

Een legale elektrische fiets of fatbike:

• maximaal 250 watt motorvermogen;
• trapondersteuning tot 25 km/u;
• de motor helpt alleen als je zelf trapt.

Wordt harder ondersteund, dan gelden andere voertuigregels.

3. De gashendel

Heeft een fatbike een gashendel waarmee je zonder te trappen harder dan 6 km/u kunt rijden?

Dan is het voertuig geen gewone elektrische fiets meer en kunnen onder meer kenteken-, verzekerings- en helmplicht gaan gelden.

4. Geen kenteken

Wordt de opgevoerde fatbike juridisch als bromfiets aangemerkt, dan is een kenteken verplicht.

Feitcode K 027

Overtreding

Rijden met een bromfiets zonder geldig kenteken.

Boete

Afhankelijk van de exacte overtreding en subcode.

5. Niet verzekerd

Wordt de fatbike als bromfiets beschouwd, dan is een WA-verzekering verplicht.

Rijden zonder verzekering levert een afzonderlijke overtreding op en kan grote financiële gevolgen hebben bij een ongeval. Bovendien is een opgevoerde fatbike meestal niet verzekerd onder een particuliere aansprakelijkheidsverzekering.

6. Geen bromfietshelm

Als de fatbike juridisch een bromfiets is geworden, geldt ook de helmplicht.

Veel bestuurders realiseren zich dat niet.

7. Geen rijbewijs

Wanneer een opgevoerde fatbike als bromfiets wordt aangemerkt, kan ook een AM-rijbewijs verplicht zijn.

Rijden zonder het vereiste rijbewijs leidt tot een afzonderlijke overtreding uit het Feitenboekje.

8. Leeftijd

Voor een gewone elektrische fiets of fatbike geldt momenteel geen minimumleeftijd. Het kabinet heeft wel plannen aangekondigd voor een minimumleeftijd en aanvullende regels voor fatbikes, maar deze zijn nog afhankelijk van verdere wetgeving.

9. Telefoon vasthouden

Ook op een fatbike geldt:

Het vasthouden van een mobiele telefoon tijdens het rijden is verboden.

Dat is een veel voorkomende boete.

10. Slechte remmen

Tijdens politiecontroles worden niet alleen snelheid en opvoeren gecontroleerd, maar ook de technische staat van de fiets. Bij een controle in Oosterhout kregen meerdere bestuurders een boete voor slecht werkende remmen en werd ook een opgevoerde fatbike beboet.

Verrassend weetje

De politie controleert een fatbike niet alleen op snelheid. Er wordt ook gekeken naar:

• trapondersteuning;
• gashendel;
• remmen;
• verlichting;
• constructiesnelheid;
• verzekering (als het voertuig als bromfiets geldt).

Raad de Boete

"Een 15-jarige rijdt op een fatbike die zonder te trappen 42 km/u haalt. De fiets heeft geen kenteken, geen verzekering en de bestuurder draagt geen bromfietshelm.

Hoeveel verschillende overtredingen kan de politie in deze situatie vaststellen?"

Antwoord in aflevering 5.

Advies voor deze aflevering

Ik zou deze podcast niet neerzetten als een verhaal over "boetes voor fatbikes", maar als een praktische gids die uitlegt wanneer een fatbike juridisch verandert van een gewone elektrische fiets in een bromfiets. Dat maakt de aflevering niet alleen actueel, maar ook nuttig voor ouders, jongeren en iedereen die overweegt een fatbike te kopen of te gebruiken.

Dit is een uitstekende keuze voor een podcastaflevering. In het Feitenboekje 2026 staat een groot aantal feitcodes over vuurwerk, variërend van het afsteken op verboden tijden tot het voorhanden hebben, vervoeren en gebruiken van verboden consumentenvuurwerk. Juist omdat veel regels de afgelopen jaren zijn gewijzigd, is dit een onderwerp waar veel misverstanden over bestaan.

DE NEDERLANDSE BOETEFABRIEK

Seizoen 1 – Aflevering 5

"Vuurwerk – Wat mag nog wel en wat absoluut niet?"

Duur: ±35 minuten

Opening

"Voor de één is vuurwerk een eeuwenoude traditie.

Voor de ander een bron van overlast en gevaar.

Maar wist u dat Nederland tientallen verschillende vuurwerkovertredingen kent?

Sommige leveren een boete op.

Andere kunnen zelfs leiden tot strafrechtelijke vervolging.

In deze aflevering onderzoeken we welke regels gelden, waarom ze bestaan en welke boetes daarbij horen."

1. Vuurwerk afsteken buiten de toegestane tijden

Feitcode VWK001 (controleer exacte code in Feitenboekje 2026)

Overtreding

Consumentenvuurwerk afsteken buiten de wettelijk toegestane afsteektijden.

Waarom bestaat deze regel?

Om overlast, letsel en schade buiten de jaarwisseling te beperken.

2. Verboden consumentenvuurwerk bezitten

Feitcode VWK0xx

Overtreding

Voorhanden hebben van vuurwerk dat niet is toegestaan voor consumenten.

Voorbeelden:

• Cobra's
• nitraten
• professioneel knalvuurwerk

Dit behoort tot de zwaarste vuurwerkovertredingen.

3. Te veel vuurwerk opslaan

Feitcode VWK0xx

Het thuis bewaren van meer vuurwerk dan wettelijk is toegestaan.

Veel mensen weten niet dat hiervoor aparte opslagregels gelden.

4. Vuurwerk verkopen zonder vergunning

Feitcode VWK0xx

Een overtreding die vooral bij handelaren voorkomt.

5. Vuurwerk vervoeren zonder de juiste voorwaarden

Feitcode VWK0xx

Ook voor vervoer gelden strenge regels.

6. Illegaal geïmporteerd vuurwerk

Feitcode VWK0xx

Veel illegaal vuurwerk wordt via het buitenland ingevoerd.

Juist hiervoor bestaan aparte feitcodes.

7. Vuurwerk afsteken op verboden locaties

Bijvoorbeeld:

• nabij ziekenhuizen;
• dierenopvang;
• veiligheidszones;
• vuurwerkvrije gebieden.

8. Zelf vuurwerk maken

Een bijzonder onderwerp.

Niet alleen gevaarlijk.

Ook strafbaar.

9. Jongeren en vuurwerk

Wanneer mag iemand vuurwerk kopen?

Welke leeftijd geldt?

Waarom?

10. Waarom is een sierpot legaal…

…en een Cobra niet?

Leg uit:

• kruitgewicht;
• explosieve kracht;
• CE-keuring;
• Europese regelgeving.

Verrassend weetje

Veel mensen denken dat al het vuurwerk onder dezelfde regels valt. Dat is niet zo. De regelgeving maakt onderscheid tussen onder meer consumentenvuurwerk, professioneel vuurwerk, verboden vuurwerk en pyrotechnische artikelen. Voor elk van deze categorieën kunnen verschillende overtredingen en sancties gelden.

Raad de Boete

"Iemand koopt in België zwaar knalvuurwerk dat in Nederland verboden is en bewaart het thuis tot Oud en Nieuw.

Welke overtredingen kunnen hierbij een rol spelen?"

Antwoord in aflevering 6.

Belangrijke aanvulling voor jouw project

Voor deze aflevering wil ik niet gokken met feitcodes. Anders dan verkeersovertredingen zijn vuurwerkovertredingen in het Feitenboekje verspreid over meerdere hoofdstukken en zijn sommige overtredingen bestuursrechtelijk, terwijl andere strafrechtelijk worden afgehandeld.

Daarom stel ik voor om de vuurwerkaflevering volledig te baseren op het Feitenboekje 2026 en de Tekstenbundel 2026. Dan kan ik voor iedere overtreding exact vermelden:

• de juiste feitcode;
• het officiële boetebedrag;
• de volledige omschrijving uit het Feitenboekje;
• de wettelijke grondslag;
• én een praktijkvoorbeeld voor de podcast.

Dat geeft je een juridisch correcte aflevering zonder onjuiste of verouderde feitcodes

Voor deze aflevering zou ik niet de bekende verkeersborden kiezen, maar juist de borden waarvan veel automobilisten de betekenis niet (meer) kennen. Het Feitenboekje 2026 bevat voor vrijwel ieder RVV-verkeersbord een eigen feitcode. Bovendien zijn in 2026 nieuwe feitcodes toegevoegd voor onder andere de nul-emissiezone (C13 en C22e).

DE NEDERLANDSE BOETEFABRIEK

Seizoen 1 – Aflevering 8

"De gekste verkeersborden – Waarom staan ze er eigenlijk?"

Duur: ±35 minuten

Opening

"Iedere automobilist kent het stopbord.

Maar kent u ook bord C12?

Of C16?

Of het nieuwe bord voor de nul-emissiezone?

Nederland kent ruim honderd officiële verkeersborden. Sommige ziet u iedere dag, andere misschien maar één keer per jaar.

Vandaag ontdekken we de opmerkelijkste verkeersborden én de boetes die erbij horen."

1. Bord C1 – Verboden in te rijden

Feitcode R302

Overtreding

Een weg inrijden waar dat verboden is (bord C1).

Waarom bestaat dit bord?

Om gevaarlijke verkeerssituaties te voorkomen, bijvoorbeeld bij wegwerkzaamheden of afgesloten straten.

2. Bord C2 – Eenrichtingsweg

Feitcode R304

Overtreding

Tegen de rijrichting inrijden.

Podcastvraag

"Hoeveel bestuurders rijden per jaar onbewust een eenrichtingsweg in?"

3. Bord C12 – Gesloten voor alle motorvoertuigen

Feitcode R318

Overtreding

Een weg inrijden die gesloten is voor motorvoertuigen.

Veel mensen denken dat alleen auto's worden geweerd, maar het bord geldt voor alle motorvoertuigen waarvoor het bedoeld is.

4. Bord C16 – Verboden voor voetgangers

Feitcode R600

Overtreding

Als voetganger een gebied betreden waar dat verboden is.

Bijvoorbeeld:

• autowegen;
• tunnels;
• sommige bruggen.

5. Bord D1 t/m D7 – Verplichte rijrichting

Feitcode R330

Overtreding

Een verplichte rijrichting negeren.

Bijvoorbeeld:

• toch linksaf slaan;
• rechtdoor rijden terwijl alleen rechtsaf is toegestaan.

6. Bord F7 – Verboden te keren

Feitcode R340

Overtreding

Keren waar dat verboden is.

Vaak geplaatst:

• tunnels;
• bruggen;
• drukke kruispunten.

7. Bord C13 – Nul-emissiezone voor brom- en snorfietsen

Feitcode R560d

Nieuw in het Feitenboekje 2026

Een bestuurder rijdt een nul-emissiezone in terwijl dat niet is toegestaan.

Deze feitcode is speciaal toegevoegd in de editie 2026.

8. Bord C22e – Nul-emissiezone / milieuzone

Feitcodes R572d en R572e

Ook deze feitcodes zijn nieuw opgenomen in het Feitenboekje 2026 vanwege de invoering van nieuwe verkeersborden voor emissiezones.

9. Bord E8 – Alleen opladen

Een bestuurder parkeert op een laadplaats zonder het voertuig op te laden.

Veel gemeenten controleren hier actief op.

(In de boetebase zijn hiervoor specifieke feitcodes opgenomen, afhankelijk van de situatie en het onderbord.)

10. Bord C17 – Gesloten voor voertuigen langer dan aangegeven

Een klassiek bord dat veel voorkomt bij:

• oude binnensteden;
• smalle bruggen;
• tunnels.

Negeer je dit bord, dan kan dat niet alleen een boete opleveren, maar ook gevaarlijke situaties veroorzaken.

Verrassend weetje

Niet alle verkeersborden zijn bedoeld om iets te verbieden. Er zijn ook:

• gebodsborden (je móét iets doen);
• waarschuwingsborden (gevaar aankondigen);
• informatieborden (informatie geven);
• zoneborden, waarbij de regel blijft gelden totdat een eindebord verschijnt.

Juist dat laatste zorgt regelmatig voor verwarring bij weggebruikers.

Rubriek: "Raad het verkeersbord"

"Je rijdt een straat in waar een rood rond bord met een witte horizontale balk staat. Je ziet geen andere auto's en besluit toch door te rijden.

Welk verkeersbord is dit, welke feitcode hoort erbij en waarom staat dit bord er?"

Antwoord in aflevering 9.

Mijn voorstel voor deze aflevering

Naast de feitcodes zou ik van ieder besproken verkeersbord een afbeelding tonen in de podcastvideo of op de website. Luisteraars herkennen de borden dan direct en leren niet alleen welke boete erbij hoort, maar ook waarom het bord ooit is ontworpen en welke verkeersveiligheid het moet beschermen. Dat maakt deze aflevering leerzaam én praktisch voor iedereen die regelmatig de weg op gaat.

Deze aflevering is misschien wel de belangrijkste van de hele serie. Anders dan de eerdere afleveringen gaat het hier niet om een eenvoudige Mulderboete, maar om een misdrijf volgens artikel 8 van de Wegenverkeerswet 1994. Het Feitenboekje bevat daarom geen vaste boetebedragen, maar een uitgebreid schema met feitcodes (GA-serie), alcoholcategorieën en richtlijnen voor de strafbeschikking of behandeling door de rechter.

DE NEDERLANDSE BOETEFABRIEK

Seizoen 1 – Aflevering 9

"Rijden onder invloed – Eén glas te veel?"

Duur: ±40 minuten

Opening

"Iedereen kent de BOB-campagnes.

Maar wist u dat u ook op een fiets of boot onder invloed strafbaar kunt zijn?

En wat betekenen die mysterieuze waarden van 220, 350 of 785 microgram per liter uitgeademde lucht?

Vandaag leggen we uit hoe het Nederlandse systeem werkt."

1. Alcohol: promillage of μg/l?

Veel mensen halen deze begrippen door elkaar.

Promillage (‰)

• Geeft aan hoeveel alcohol in het bloed zit.

μg/l (microgram per liter)

• Geeft aan hoeveel alcohol wordt gemeten in de uitgeademde lucht tijdens een ademanalyse.

Voor ervaren bestuurders geldt als wettelijke grens:

• 0,5‰ alcohol in het bloed
• of ongeveer 220–225 μg/l uitgeademde lucht. Voor beginnende bestuurders ligt de grens op 0,2‰ (ongeveer 88–90 μg/l).

2. De eerste categorie

Feitcode GA300 – Categorie A

Ademalcohol

235 t/m 350 μg/l

Dit is de eerste categorie waarbij strafrechtelijke afdoening in beeld komt voor een ervaren bestuurder. Het Feitenboekje deelt overtredingen in verschillende categorieën in op basis van het gemeten ademalcoholgehalte.

3. Steeds zwaardere categorieën

Het Feitenboekje werkt vervolgens met oplopende categorieën:

• GA300 – Categorie B: 355–435 μg/l
• GA300 – Categorie C: 440–500 μg/l
• GA300 – Categorie D: 505–570 μg/l
• GA300 – Categorie E: vanaf 575 μg/l

Vanaf 575 μg/l kan het rijbewijs direct worden ingevorderd.

4. Beginnende bestuurder

Voor een beginnende bestuurder gelden aanzienlijk strengere grenzen.

Het Feitenboekje gebruikt hiervoor aparte categorieën, die al beginnen rond 95 μg/l. Dat betekent dat één of enkele glazen alcohol al voldoende kunnen zijn om de limiet te overschrijden.

5. Ook op de fiets

Veel mensen denken dat alcoholregels alleen voor automobilisten gelden.

Dat klopt niet.

Ook een fietser kan worden vervolgd voor rijden onder invloed. De politie kan ingrijpen als de fietser onder invloed een gevaar vormt voor zichzelf of anderen.

6. Ook op een bromfiets

Voor bestuurders van een bromfiets gelden dezelfde alcoholregels als voor andere bestuurders van motorrijtuigen. Afhankelijk van het alcoholgehalte en de omstandigheden kunnen ook hier rijverboden, geldboetes en een ontzegging van de rijbevoegdheid volgen.

7. Ook op een boot

Veel watersporters realiseren zich niet dat ook voor de schipper alcoholgrenzen gelden. Voor de beroepsvaart en veel recreatievaart gelden regels uit de Scheepvaartverkeerswet en het Binnenvaartpolitiereglement. Ook daar kan de waterpolitie controleren op alcoholgebruik.

8. Weigeren van de ademanalyse

Een opvallend punt uit de wet:

Meewerken aan een ademanalyse is verplicht.

Wie weigert, pleegt óók een strafbaar feit. Dat kan leiden tot hoge straffen en onmiddellijke invordering van het rijbewijs.

9. Alcohol én drugs

De strengste regels gelden wanneer alcohol en drugs worden gecombineerd.

In dat geval geldt voor alcohol een lagere grens en kunnen de straffen aanzienlijk zwaarder uitvallen. De politie kan naast een ademtest ook een speekseltest afnemen, waarna bij een positieve uitslag bloedonderzoek volgt.

10. Waarom geen vaste boete?

Dit is een mooie uitleg voor de luisteraar.

Bij veel verkeersovertredingen staat een vast boetebedrag in de Boetebase.

Rijden onder invloed is anders.

De uiteindelijke sanctie hangt af van onder meer:

• het gemeten alcoholgehalte;
• of iemand beginnend of ervaren bestuurder is;
• recidive;
• gevaarlijk rijgedrag;
• eventuele ongevallen;
• de beslissing van het Openbaar Ministerie of de rechter.

Daarom werkt het Feitenboekje met GA-feitcodes en categorieën, in plaats van één vast boetebedrag.

Verrassend weetje

Bij een ademalcoholgehalte van 0,5‰ neemt de kans op een verkeersongeval al met ongeveer 40% toe. Dat is een van de belangrijkste redenen waarom Nederland al jarenlang intensief controleert op rijden onder invloed.

Rubriek: "Raad de Uitslag"

"Een ervaren automobilist blaast 590 μg/l.

In welke categorie van het Feitenboekje valt deze bestuurder?

En wat gebeurt er waarschijnlijk direct met zijn rijbewijs?"

Antwoord: Dit valt in categorie E van de GA300-tabel. Vanaf 575 μg/l vermeldt het Feitenboekje dat het rijbewijs in beginsel direct kan worden ingevorderd, waarna het Openbaar Ministerie de zaak verder beoordeelt.

Suggestie voor een extra aflevering

Ik zou later een speciale bonusaflevering maken met de titel:

"BOB, promillage en fabels over alcohol"

Daarin kun je veelgehoorde misverstanden behandelen, zoals:

• "Na een kop koffie ben ik weer nuchter."
• "Een stevige maaltijd maakt alcohol ongedaan."
• "Op de fiets mag je zoveel drinken als je wilt."
• "Na een paar uur slapen is alle alcohol verdwenen."

Dat sluit mooi aan op de informatieve en preventieve insteek van De Nederlandse Boetefabriek.

Voor deze aflevering zou ik juist niet alleen de hoogste bedragen behandelen. Dat wordt al snel een opsomming. Veel interessanter is de vraag:

"Waarom kost de ene overtreding €65 en de andere duizenden euro's?"

Daarmee leg je de gedachte achter de Nederlandse boetesystematiek uit. Het OM bepaalt de tarieven op basis van risico voor de verkeersveiligheid, de volksgezondheid, het milieu en de ernst van de overtreding. De feitcodes en tarieven worden jaarlijks vastgesteld en aangepast.

DE NEDERLANDSE BOETEFABRIEK

Seizoen 1 – Aflevering 11

"De duurste boetes van Nederland"

Ondertitel

"Wanneer kost een fout enkele tientjes... en wanneer duizenden euro's?"

Duur: ±40 minuten

Opening

"Een keer uw richtingaanwijzer vergeten...

Of rijden zonder rijbewijs...

Of met een vrachtwagen de weg op zonder geldige APK...

De verschillen in boetebedragen zijn enorm.

Waarom eigenlijk?

Vandaag kijken we naar de duurste boetes uit het Feitenboekje."

Top 25

25.

Kenteken slecht leesbaar

Feitcode K030b

Boete ongeveer €190

Waarom?

Omdat kentekenherkenning en handhaving onmogelijk worden.

24.

Geen fietsverlichting

Feitcode R420

Boete ongeveer €80

Relatief laag.

Waarom?

Het risico is beperkt.

23.

Geen autogordel

Feitcode R515

Boete ongeveer €190

Waarom hoger?

Omdat onderzoek laat zien dat gordels veel levens redden.

22.

Mobiele telefoon vasthouden

Feitcode R397

Boete ruim €400

Waarom zo hoog?

Afleiding is één van de belangrijkste oorzaken van verkeersongevallen.

21.

Door rood rijden

Feitcode R602

Boete ruim €300

Gevaar voor kruisend verkeer.

20.

Geen geldig rijbewijs

Feitcode K060

Boete enkele honderden euro's.

19.

APK verlopen

Feitcode K046

Bij zware voertuigen loopt dit op tot ongeveer €500.

18.

Geen verzekering

Een klassieker.

Een voertuig zonder WA-verzekering brengt grote financiële risico's met zich mee.

17.

Opgevoerde fatbike

Meerdere overtredingen tegelijk mogelijk:

• constructiesnelheid;
• kenteken;
• verzekering;
• helm;
• rijbewijs.

De totale financiële gevolgen kunnen daardoor fors oplopen.

16.

Zonder klein vaarbewijs

Feitcode W300c

Boete enkele honderden euro's.

15.

Zonder reddingsvest (beroepsvaart)

Feitcode W320

Veiligheidsregel.

14.

Vissen zonder bevoegdheid

Feitcode H662b

Boete enkele honderden euro's.

13.

Verboden aas

Feitcode H652a

12.

Vissen in gesloten seizoen

Feitcode H654

11.

Afval dumpen

Feitcode H025

Boete €460

Waarom?

Milieuschade en hoge opruimkosten.

Top 10

10.

Rijden met ongeldig verklaard voertuig

K048

9.

Illegaal vuurwerk

Naast een geldboete kan ook strafrechtelijke vervolging volgen.

8.

Geen kenteken zware aanhanger

K028d

Boete rond €470.

7.

Rijden zonder rijbewijs na ongeldigverklaring

Niet alleen een boete, maar vaak ook een strafzaak.

6.

Alcohol in verkeer

Vanaf hogere categorieën volgen niet alleen geldboetes, maar vaak ook:

• rijontzegging;
• invordering rijbewijs;
• behandeling door de rechter.

5.

Gevaarlijk rijgedrag

Geen standaard Mulderboete.

Vaak een proces-verbaal.

4.

Milieudelicten

Bij ernstige milieuschade lopen de geldboetes voor bedrijven op tot vele tienduizenden of zelfs honderdduizenden euro's.

3.

Fraude met gevaarlijke stoffen

Hier kom je in het strafrecht terecht.

2.

Bedrijfsboetes

Voor ondernemingen gelden vaak veel hogere maximale geldboetes dan voor particulieren. Sinds 2026 kan de maximale wettelijke geldboete, afhankelijk van de categorie van het strafbare feit, oplopen tot €1.100.000.

Nummer 1

Waarom bestaan zulke hoge boetes?

Niet om geld te verdienen.

Maar omdat sommige overtredingen enorme gevolgen kunnen hebben voor:

• verkeersveiligheid;
• volksgezondheid;
• milieu;
• slachtoffers.

Juist daarom lopen de sancties sterk uiteen. De hoogte wordt bepaald door de ernst van het risico en de mogelijke schade.

Verrassend weetje

Een boete van €65 kan soms meer indruk maken dan een boete van €500. Niet het bedrag, maar de maatschappelijke gevolgen van de overtreding bepalen waarom de wetgever een bepaald tarief kiest. Daarom verschillen de tarieven in het Feitenboekje zo sterk.

Rubriek: "Raad de Boete"

"Twee bestuurders maken een fout.

De eerste vergeet zijn richtingaanwijzer.

De tweede rijdt zonder verzekering.

Welke van de twee krijgt de hoogste sanctie... en waarom?"

Antwoord in aflevering 12.

Suggestie voor een visueel element

Voor deze aflevering zou ik geen gewone lijst maken, maar een "Boeteladder van Nederland". Van ongeveer €65 onderaan tot €1.100.000 bovenaan (voor de hoogste wettelijke strafboetecategorie voor ernstige strafbare feiten). Op die ladder plaats je de besproken overtredingen met hun feitcode, boetebedrag en een korte uitleg waarom de sanctie op dat niveau ligt. Dat maakt voor luisteraars en kijkers direct zichtbaar hoe de Nederlandse boetes zijn opgebouwd en waarom sommige overtredingen veel zwaarder worden bestraft dan andere